Hoogsensitiviteit is een prachtige eigenschap, al kan dat niet altijd zo voelen. Vraag je je af of je hoogsensitief bent? Dat snap ik maar al te goed, want er zijn veel overeenkomsten met andere vormen van neurodiversiteit, zoals ADHD, autisme, dyslexie, persoonlijkheidsstoornissen en hoogbegaafdheid. Alleen een gespecialiseerde psycholoog kan je helpen bij een diagnose. In deze blog vertel ik je meer over de specifieke hoogsensitiviteit kenmerken.
Wat is hoogsensitiviteit?
Hoogsensitiviteit, ook wel bekend als HSP (Highly Sensitive Person), is een persoonlijkheidskenmerk die ongeveer 15-20% van de bevolking bezit. Het exacte aantal kan niet goed vastgesteld worden, omdat veel mensen dit niet weten van zichzelf. Het is daarnaast ook geen ziektebeeld.
Mensen die hoogsensitief zijn hebben een zenuwstelsel dat gevoeliger is voor prikkels, zowel van buitenaf als van binnenuit. Dit betekent dat ze informatie intensiever verwerken en diepgaandere emoties ervaren. Hoogsensitiviteit is dus geen stoornis of ziekte, maar een aangeboren eigenschap die zowel voordelen als uitdagingen met zich meebrengt.
De Amerikaanse psychologe Dr. Elaine Aron introduceerde de term “highly sensitive person” in de jaren 90. Ze beschreef HSP’s als ‘mensen die gevoeliger zijn voor subtiele stimuli en diepere niveaus van verwerking in de hersenen vertonen’. Dit verhoogde bewustzijn van de omgeving kan hen bijvoorbeeld creatiever en empathisch maken, maar ook vatbaarder voor overprikkeling.
Wat zijn de symptomen van hoogsensitiviteit?
Hoogsensitiviteit kan zich op verschillende manieren uiten. Veelvoorkomende symptomen en kenmerken van hoogsensitiviteit zijn:
1. Overweldigd raken door prikkels: Hoogsensitieve personen kunnen zich snel overweldigd voelen door fel licht, harde geluiden, sterke geuren en drukke omgevingen. Dit komt omdat hun zenuwstelsel prikkels intensiever verwerkt.
2. Sterke emoties ervaren: HSP’s ervaren emoties vaak intenser dan anderen. Ze kunnen diep geraakt worden door kunst, muziek of literatuur, maar ook sterk reageren op negatieve ervaringen zoals kritiek of conflict. Zelf heb ik dit heel erg met muziek, maar ook met tekst in de vorm van gedichten bijvoorbeeld.
3. Diepe reflectie en verwerking: Hoogsensitieve mensen hebben de neiging om gebeurtenissen en ervaringen grondig te analyseren en te overdenken. Dit kan leiden tot diepere inzichten, maar ook tot piekeren en overanalyseren.
4. Empathie en intuïtie: HSP’s zijn vaak zeer empathisch en voelen wat anderen voelen of nodig hebben. Ze hebben ook een sterke intuïtie en kunnen vaak ‘aanvoelen’ wat de juiste beslissing is zonder dat ze precies weten waarom.
5. Behoefte aan rust en afzondering: Vanwege hun gevoeligheid voor prikkels hebben hoogsensitieve personen vaak behoefte aan regelmatige rust en tijd voor zichzelf om te herstellen van overprikkeling.
Hoogsensitiviteit kenmerken: welke horen er bij HSP?
Naast de symptomen die hoogsensitieve personen kunnen ervaren, zijn er specifieke kenmerken die bij hoogsensitiviteit horen.
1. Zintuiglijke scherpte: Hoogsensitieve personen hebben vaak een verhoogde waarneming. Ze kunnen subtiele veranderingen in hun omgeving opmerken, zoals kleine geluiden, lichte verschuivingen in temperatuur of sfeer en zelfs veranderingen in de lichaamstaal van anderen. Denk bijvoorbeeld ook aan een vriendin die haar haar heeft geverfd en de nieuwe bril van je buurvrouw.
2. Creativiteit: Veel HSP’s zijn zeer creatief en hebben een rijke innerlijke wereld. Ze kunnen uitblinken in kunst, muziek, schrijven en andere creatieve bezigheden ervoor zorgen dat ze hun diepe emoties en gedachten kunnen uiten.
3. Oog voor detail en precisie: Hoogsensitieve personen hebben vaak oog voor detail en streven naar perfectie in wat ze doen. Dit maakt hen zorgvuldig en nauwkeurig in hun werk, maar kan ook leiden tot doorslaan in perfectionisme.
4. Sterke morele waarden: HSP’ers hechten veel waarde aan rechtvaardigheid, eerlijkheid en integriteit. Ze kunnen diep geraakt worden door onrechtvaardigheid en zijn vaak gedreven om een positieve bijdrage te leveren aan de samenleving. Misschien herken je dit wel als je het nieuws volgt bijvoorbeeld.
5. Diepe verbondenheid met de natuur: Veel hoogsensitieve mensen voelen een sterke connectie met de natuur. Ze genieten van de rust en schoonheid van natuurlijke omgevingen en vinden hier vaak troost en herstel. Wandelen werkt dan ook helend voor HSP’ers.
6. Ethische en zorgzame levenshouding: Hoogsensitieve personen hebben vaak een diepgeworteld gevoel van verantwoordelijkheid en zorgzaamheid voor anderen. Ze zijn geneigd om hulp te bieden en te ondersteunen waar mogelijk.
7. Voorkeur voor één-op-één: HSP’s geven vaak de voorkeur aan diepgaande gesprekken met één persoon boven sociale interacties in grote groepen. Ze vinden betekenisvolle en authentieke connecties belangrijker dan oppervlakkige sociale contacten.
Omarm jouw hoogsensitiviteit
Hoogsensitiviteit kan soms als een last aanvoelen door de intensiteit van de prikkels en emoties die je als HSP’er ervaart. In mijn beleving zitten er zóveel positieve aspecten en kenmerken aan deze eigenschap. Probeer deze te erkennen en te omarmen. Als HSP’er breng je namelijk unieke perspectieven en kwaliteiten in de wereld die waardevol en hard nodig zijn.
In onze moderne, vaak drukke en chaotische samenleving, is het voor hoogsensitieve personen belangrijk om strategieën te ontwikkelen die hen helpen om met hun gevoeligheid om te gaan. Denk bijvoorbeeld aan het toepassen van mindfulness, meditatie, het creëren van een rustige thuisomgeving en het stellen van grenzen in sociale interacties.
Het begrijpen en accepteren van hoogsensitiviteit helpt je om je levenskwaliteit te verbeteren en je unieke gaven volledig te benutten. Door jezelf en jouw behoeften beter te begrijpen, kun je intens en betekenisvol leven, zonder het gevoel continu te moeten strijden tegen jouw hoogsensitiviteit. Dat gun ik je!
PS Volg je mij al op Instagram? Dat zou ik gezellig vinden!
